بررسی دیدگاه تفسیری سید مرتضی(ره) در آیه‌ی 16 سوره اسراء در مقایسه با تفاسیر روایی محض اهل سنّت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک

2 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و قرآن قم

چکیده

      قرآن سخن آشکار حق، برای هدایت انسان به سوی کمال است. بدین رو هر آیه قرآن به سبب معانی، نکات ظریف و فصیح اش نیازمند تدبر و فهم عمیق است. از زمان نزول قرآن تاکنون مفسرین زیادی کوشیده­ اند معنای آیات را در حدّ توان و طاقت خود دریابند. پژوهش حاضر با روش توصیفی به بررسی دیدگاه کلامی و روایی محض «آیه 16 سوره اسراء» می­ پردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که طبق دیدگاه سید مرتضی(ره)، اراده هلاکت محقق نمی ­شود، مگر به هلاکت حَسَن و قَبیح؛ متعلق «امرنا» طاعت است، زیرا اگر فسق باشد، باید پاداش داده می­ شدند نه عقاب. امکان قرائت واژه­ ی «امرنا» به سه حالت بحث شده است. اول:«امَرْنا مُتْرَفِیها» صفت «قریه» باشد، یعنى هرگاه بخواهیم قریه‏ اى را که طبقه ی مرفه آن را امر کرده‏ ایم و آنها نافرمانى کرده‏ اند، هلاک کنیم. بنابراین، جواب «اذا» محذوف است. دوم: «اراده» در معنای مجازی به کار رفته است؛ زیرا در زبان عرب مجاز و استعاره وآرایه­ های ادبی زیادی به کار می­ برند؛ و سوم: در آیه تقدیم و تأخیر صورت گرفته باشد؛ البته در تفاسیر(بخاری، القرآن العظیم، الدرالمنثور) که در این پژوهش از آن بهره گرفته شده، می­ توان دریافت که آنان روایاتی را که ذیل آیه آورده ­اند، بیش از آنکه آیه را تشریح کند، صرفاً یک لفظ از آیه را دارای اختلاف قرائت دانسته اند، و روایات حاکی از آن است که ابتدا «امرنا» به معنی «کثرنا» بوده و سپس معانی امارتشان دادیم و امرشان کردیم نیز آمده است.

کلیدواژه‌ها